TakipMedya

Taliban: Kimler, ne istiyorlar, nasıl yeniden güçlendiler ve parayla silahı nereden buluyorlar?

Taliban: Kimler, ne istiyorlar, nasıl yeniden güçlendiler ve parayla silahı nereden buluyorlar?
168
16 Ağustos 2021 - 1:28

Takip Medya-ABD ordusunun çekilmesinin ardından Afganistan’da bir kez daha iktidarı ele geçirmeye çok yaklaştı..

Örgüt ülkede hızlı şekilde ilerleyişini sürdürürken Reuters haber ajansı, militanların başkent Kabil’e girmeye başladığını bildirdi.
Peki Taliban kim, ne istiyor, nasıl yeniden güçlendi ve parayla silahı nereden buluyor? ABD’nin saygın gazetelerinden Washington Post (WP) bu 4 soruya yanıt aradı.

Taliban kim?

Örgütün üyelerinin çoğu, Afganistan’ın en büyük etnik grubu Peştunlardan oluşuyor. Peştuca’da Taliban, “öğrenciler” anlamına geliyor.

Taliban, 1979-1989 yıları arasında ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve Pakistan istihbaratı Servislerarası İstihbarat’ın (ISI) desteğiyle Sovyetler Birliği’ne karşı mücadele eden gerillalar tarafından 1994’te kuruldu.

Molla Muhammed Ömer liderliğindeki örgüt, kuruluşundan kısa bir süre sonra Peştun ağırlıklı Kandahar’ı ele geçirdi. Bir sene sonra ülkede 12 kentte kontrolü sağlayan Taliban’a destek, yolsuzluğa ve rüşvete karşı verilen mücadeleyle giderek arttı

.

Düşünce kuruluşu Newlines Enstitüsü’nden Kamran Bokhari, “O zamanlar halk gerçekten kanunla düzen istiyordu ve bunların hiçbiri yoktu” dedi.

Taliban, Eylül 1996’da başkent Kabil’e girerek yönetime el koyduğunu ve İslam Emirliği kurulduğunu ilan etti.

Kabil’in ele geçirilmesinin ardından çok katı kurallar uygulamaya kondu. Şeriata dayalı anayasal sistem yürürlüğe girerken, şeriatın gündelik hayatta uygulandığını takip etmek için Emr-i bil Maruf (İyiliği Emretme) Bakanlığı kuruldu.

Kadınların iş hayatına katılması ve eğitim alması tamamen yasaklandı. Kadınlara peçe, erkeklereyse takke ve sakal zorunluluğu getirildi. Her türlü görsel yayın ve müzik yasaklandı.

ABD, 11 Eylül saldırılarından sonra Taliban’dan El Kaide lideri Usame bin Ladin’i istedi. Ancak “misafir” olduğu gerekçesiyle bu talep reddedilince ABD, Afganistan’da örgüte karşı çıkan Kuzey İttifakı’nın desteğiyle Taliban’a yönelik saldırı başlattı ve örgütün gücünü kırdı. Taliban kısa sürede, ele geçirdiği topraklardan çekilmeye başladı.

Taliban gücünü nasıl yeniden kazandı?

Taliban devrildikten sonra bazı liderleri Pakistan’a kaçarak burada tekrar güç kazanmaya başladı. Afganistan’da ABD’nin varlığı da örgütün militan bulmasını sağladı.

Bununla birlikte ülkedeki yolsuzluklar 
Taliban’ın elini güçlendirdi. Örgüt ayrıca polise veya orduya katılan kişileri öldürerek ve aydınlarla gazetecileri hedef alarak korku iklimi yarattı.

Eğitimsiz ve yolsuzlukların zayıflattığı Afgan ordusu, Taliban’ın saldırıları karşısında çaresiz kaldı.

Stanford Üniversitesi’nde akademisyen olan Afganistan uzmanı Robert Crews şöyle konuştu:

Halk, ‘Mühimmat göndermeyen bir yönetim için ölmek ister miyim? Aylardır paramızı alamadık. Yiyeceğimiz kalmadı. Şimdi Amerikallar da gitti’ diyor.

Taliban nasıl finanse ediliyor ve silahlanıyor?

WP, Taliban’ın uyuşturucu ticareti gibi yasadışı yollarla para kazandığını ve zaman zaman fidye için adam kaçırmaya başvurduğunu bildirdi.

Uzmanlar, grubu destekleyen ve yararlı gören pek çok kişinin bağış yaptığını da söyledi.

Bokhari, örgütün paraya fazla ihtiyaç duymadığını; en büyük masrafının maaş, silah ve eğitim olduğunu ifade etti.

Haberde Afganistan’ın silahlarla dolu olduğu ve Taliban’ın genellikle bunları çaldığı yazıldı

Ayrıca bazı silahlar bağışlanıyor, bazılarıysa satın alınıyor.

Taliban’ın amacı ne?

Uzmanlara göre bu sorunun cevabı çok basit: 2000’lerin başında kaybedilen gücü geri kazanmak.

Crews, örgütün ülkeye tekrar şeriatı getirmek ve parlamentoyu kaldırmak istediğini de sözlerine ekledi.

itimsiz ve yolsuzlukların zayıflattığı Afgan ordusu, Taliban’ın saldırıları karşısında çaresiz kaldı.

Stanford Üniversitesi’nde akademisyen olan Afganistan uzmanı Robert Crews şöyle konuştu:

Halk, ‘Mühimmat göndermeyen bir yönetim için ölmek ister miyim? Aylardır paramızı alamadık. Yiyeceğimiz kalmadı. Şimdi Amerikallar da gitti’ diyor.

Afganistan’ın yüzde 84’ü Sünni Müslümanlardan oluşuyor. Ülkenin karışık etnik yapısında en kalabalık nüfusu, yüzde 38’le Peştular oluşturuyor. Çoğu da ülkenin güneyi ve doğusunda bulunuyor. Yaklaşık aynı sayıda, yani 15 milyon civarında Peştu da ülkenin güneydeki komşusu olan Pakistan’ın kuzeyinde yaşıyor.

Bölgedeki İngiliz yönetimi 1947’de sona erip Pakistan bağımsız bir ülke olduğunda, ülkedeki Peştular Afganistan’daki Peştularla birleşerek “Peştunistan” isimli bağımsız bir ülke kurma taleplerini gündeme getirdi.

Bu arada, Pakistanlı araştırmacı gazeteci Ahmed Rashid’e göre, 1971’de 900 olan Pakistan’daki medrese sayısı 1988’de 8 binin üzerine çıkmıştı. Sınırlarda kayıt dışı 25 bin okul daha vardı.

Afganistan üzerine çalışan ve bu konuda birçok kitabı da bulunan Amerikalı akademisyen Barnett Rubin’in araştırmalarına göre; 1980’de ABD, Sovyetlere karşı savaşan bu mücahitlere 30 milyon dolarlık yardım gönderdi. Sovyet ordusunun istikrarı sağlayamamasında başarılı oldukları görüldüğünde, mücahitlere ABD’den giden yardım sadece 1985’te 250 milyon dolara ulaşmıştı. Suudi Arabistan da her yıl aynı miktarlarda yardım gönderiyordu.1980’lerin ikinci yarısında sadece ABD’den giden yardım yıllık 630 milyon dolara ulaşmıştı. Bu miktara Suudi Arabistan, İsrail ve Çin’den gelen yardımlar dahil değil…

1985’te ABD Başkanı Ronald Reagan, mücahitlere Stinger uçaksavar füzesi verilmesine karar verdi. Stingerlar ve diğer silahların dağıtımından ise Pakistan sorumluydu. Karaçi ya da İslamabad havalimanlarına getirilen silahlar, ISI aracılığıyla Afganistan sınırındaki radikal İslamcı muhalif gruplara dağıtıldı.

1989’da Sovyetler çekildikten sonra ABD’nin mücahitlere yardımı yeniden yıllık 250 milyon dolara indi. Bir süre sonra da tamamen kesildi.Ancak artık ellerinde güçlü ağır silahlar olan bir grup, zaman için katliamlar düzenleyen, çocukları ve gençleri zorla silah altına alan, Afgan halkının günlük hayatına kısıtlamalar getiren, kadınların birçok hakkını elinden alan ve kurallara uymayanları vahşi bir şekilde cezalandıran bir güce dönüştü.

İşgal sonrası Taliban’ın yönetime gelişi

Sovyet işgalinin ardından komünist yönetim 1992’ye kadar iktidarda kalabildi.

Ardından dış güçlerce desteklenen ve yeterince silahla donatılan ‘mücahit gruplar’ alan kavgasına başladı. Bu esnada insan kaçırmalar, cinayetler, hırsızlık, tecavüz ve sokak çatışmaları, Afgan sivillerin günlük hayatının parçası haline geldi.

Hem mücahit grupların hem aşiretlerin mücadelesi sebebiyle 1992-1996 arasında iyiden iyice artan kargaşa ortamında Taliban, istikrarı yeniden sağlayacağı sözüyle gittikçe daha fazla aşiret tarafından desteklendi.

Taliban’ın 1990’ların başında, muhtemelen 1993’te Peştuların Ghilzai ve onların da Hotak aşiretinden gelen, Sovyetlere karşı savaşırken yaralanmış da olan Molla Muhammed Ömer tarafından kurulduğu tahmin ediliyor.Bu esnada Molla Ömer’in, iki aşiret arası mücadelede kaçırılan iki masum genç kadını kurtarıp aşiretlerine teslim ettiğine yönelik efsaneler Afganistan’da yayılmaya başladı.Yönetimini ele geçirdiği ilk büyük şehir, son yıllarda suç merkezi haline dönüşmüş olan ve Peştuların çoğunlukta olduğu Kandahar oldu. 1994’te iki gün içinde tamamını ele geçirdiği Kandahar’da suç oranlarının düştüğü söylentileri hızla yayıldı. Burada ordudan ve Sovyetlerden kalan birçok ağır silahı da ele geçiren Taliban, Pakistan’la sınır kapısının kontrolünü de aldı. Birkaç ay içinde İran sınırındaki Herat’a girdiler. 1995’te Afganistan’ın 30 bölgesinden dokuzu, Taliban kontrolüne girmişti.

Eylül 1996’da Başkent Kabil’e giren Taliban, Peştu karşıtı olarak gördüğü ve yozlaşmanın sebebi olarak ilan ettiği Tacik kökenli devlet başkanı Burhanettin Rabbani’yi görevden aldığını ve yönetimi ele geçirdiğini duyurdu.

Ancak yayılan bu efsanelerin sert uygulamalarla sağlanan “istikrarın” arkasındaki gerçekle Afgan halkı, zaman içinde karşılaştı.

Taliban’ın uygulamaları ve halk desteği

Taliban, medreselerdeki Suudi-Vahabi öğretisiyle şekillenen şeriat kuralları ve daha fazla toprak sahibi olmayı önceleyen İslamiyet öncesi Peştu hukukunun iç içe geçtiği bir düzeni benimsemişti.

“Adaleti sağladığı ve zalim ağaların korkusu olduğu”na dair dedikodular yayılırken 1997’de, şehirdeki silahlı gruplar Mezar-ı Şerif’ten Taliban’ı çıkarmayı başardı. Taliban yaklaşık bir buçuk yıl sonra şehre yeniden girdiğinde, aralarında sivillerin de olduğu binlerce kişiyi öldürerek bilinen ilk katliamını gerçekleştirdi.

Bunlara rağmen her yeni şehri ele geçirdiğinde Taliban’ın savaşçıları ve gücü arttı. Yerel düzeyde birbiriyle savaşan aşiretler ya da gruplar arasından güçlü olana destek verip karşılığında yeni üyeler edindi. Bazı gençleri ve çocukları da zorla silah altına aldı.

“Burada akşam 8’e, bazen 9’a kadar dükkanımı açık tutabiliyorum. Taliban’ın olmadığı yerlerde hava karardıktan sonra güvenli olmaz, dükkanınızı açık tutamazsınız.”

O dönem uluslararası basının girdiği Afganistan’da, Herat’taki bir bakkal sahibi böyle söylüyordu.

Ancak akşam 9’a kadar açık olan o dükkana sadece belli bir uzunlukta sakalı olan erkekler ya da yanında erkek bir refakatçisi olan burkalı kadınlar gidebiliyordu.

Afganistan’ı yakından takip eden uzmanlara göre Taliban, bu tarihten sonra Pakistan’ın bölgedeki çıkarları için vekalet savaşı veren bir örgüt haline dönüştü.

Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan, Taliban’ı resmen tanıdı.

Taliban’ın uygulamalarından bazıları

Önceleri nispeten yumuşak bir görünüm veren örgüt Kabil’in ele geçirilmesinin ardından çok katı kurallar uygulamaya başladı.

Şeriata dayalı anayasal sistem yürürlüğe girdi. Hanefi mezhebi ön planda tutuldu.

Şeriatın gündelik hayatta uygulandığını takip etmek için Emr-i bil Maruf (iyiliği emretme) Bakanlığı oluşturuldu.

Hayatın her alanından soyutlanan kadınların çalışması, kız çocuklarının okula gitmesi ve eğitim alması tamamen yasaklandı.

Kadınlara peçe zorunluluğu erkeklere ise takke ve sakal mecburiyeti getirildi.

Sakalını kesenler için 6 aydan başlamak üzere hapis cezası verildi. Yüzü görülen kadınlar kırbaçlandı.

Afganistan Televizyonu’nun yayını durduruldu. Fotoğraf dahil her türlü görsel yayın ve müzik yasaklandı.

Erkeklere, evine en yakın camide 5 vakit namaz kılma mecburiyeti getirildi.

Emri bil Maruf görevlileri camilerde yoklama aldı.

Mazeretsiz camiye gitmeyenlere ağır yaptırım uygulandı.

Namaz surelerini bilmeyenler kırbaçlandı.

Bütün okullar medreseye dönüştürüldü. Ders kitaplarındaki görseller yok edildi.

‘Medreselerde’ 3’üncü sınıftan itibaren tüm öğrencilere en az 3 metre olmak üzere sarık sarma mecburiyeti getirildi.

Ele geçirilen tüm bilgisayarlar TV kabul edilerek kırıldı.

‘İslam devletine karşı gelenler’ hain ilan edilerek doğrudan idam edildi.

Özellikle farklı mücahit gruplara mensup kişiler, yakalandıklarında şer ve fesat hükmü ile idam edildi.

Çok sayıda kişinin çeşitli sebeplerle eli kesildi.

İdamların ve el kesmelerin birçoğu cuma namazlarından sonra gerçekleştirildi ve halka izlettirildi.

Kesilen eller, şehrin merkezinde sergilendi.

Resmi kurumlarda Peştu dili mecbur edildi.

Toplu taşıma araçlarındaki aynalar, kadınlara bakılabileceği gerekçesiyle kaldırıldı.

Taliban’ın amacı ne?

Uzmanlara göre bu sorunun cevabı çok basit: 2000’lerin başında kaybedilen gücü geri kazanmak.

Crews, örgütün ülkeye tekrar şeriatı getirmek ve parlamentoyu kaldırmak istediğini de sözlerine ekledi.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
GÜNLÜK HABER AKIŞI
MHP SAHAYA İNİYOR

Porno GratuitPorno FrançaisAdulte XXXBrazzers PornCollege GirlsFilm érotiqueHard PornInceste Famille PornoJaponais AsiatiqueJeunes Filles PornoLatin Brown FemmesPorn MobilePorn RussePorn StarsPorno Arabe TurcPorno cachéPorno de qualité HDPorno GratuitPorno Mature de MilfPorno NoirRegarder PornRelations LesbiennesSecrétaire de Bureau PornSexe en GroupeSexe GaySexe OralVidéo AmateurVidéo Anal
iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,hatay escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,iskenderun escort,antakya escort,antakya escort,diyarbakır escort,diyarbakır escort,arsuz escort,arsuz escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,denizli escort,adana escort,adana escort,adana escort,adana escort,adana escort,malatya escort,malatya escort,elazığ escort,elazığ escort,eskişehir escort,eskişehir escort,manisa escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,izmit escort,ısparta escort,ankara escort,ankara escort,gaziantep escort,gaziantep escort,gaziantep escort,seks hikayeleri,erotik hikayeleri,erotik seks hikayeleri,sakarya escort,